83 | Paul Casaer
LEXICON
a solo exhibition by Paul Casaer
10.01.2026 - 12.02.2026
Saturday 10.01.26 _ 2 - 7 pm opening drinks in the presence of the artist
exhibition pictures by Davide Pastore
pictures of the works by Paul Casaer
Reader.
At the centre of this exhibition by Paul Casaer stands a work entitled Le nœud de Balthus – Balthus' knot. Few know that Balthus earned a place in fashion history with a tie knot he invented himself, and few are familiar with Balthus' reputation as an artist. That doesn’t matter. All that counts here is the knot.
Balthus' knot shortens and thickens the tie. To achieve this, Balthus tied no less than four knots on top of one another. The result is almost clownish: this tie is worn with confidence. With personality. Balthus' knot is as a bas-relief on the body: a statement by the wearer, who is also its creator. Paul Casaer's statement is this bas-relief in which the body disappears almost entirely: no head, no torso, no arms and legs. Only that piece of the mannequin's neck. Then that knot becomes a noose –Balthus' noose.
Paul Casaer makes his bas-relief in wood, painted black, just like the other works in this exhibition, which goes by the name Lexicon. A lexicon is a list of words. Each work in this lexicon carries a meaning, like a word. All of these works together tell a story (sooner or later).
In the side room is a work made of metal, also painted black. There the title is Studiolo. This is an old Italian word for a study room. You can see the studiolo from the streetwindow, just like you can with the kitchen – the chef's laboratory – in the restaurant a little further down the road. You can also find it in the intarsia – the inlay work in wood – by Francesco di Giorgio or in the paintings by Vittore Carpaccio and Antonello da Messina, each depicting a saint surrounded by his tools: an open book, a compass, a candlestick. In Paul Casaer's Studiolo, all objects are made from standard metal plates. He uses them as existing letters in a system. This is completely different from the images in Lexicon, which were all carved from wood by the artist. If these new images form words in a lexicon, then the instruments and objects in the study are the grammar. If the bas-relief is the image, then the studiolo is the back room. The key to the work is behind the wall. The studiolo and the lexicon: the back and the front; the hard metal and the soft wood; the rational and the sensual; the work and the result.
Lexicon collects fragmented bodies in search of context: hands, a foot, legs, an ear, braids. A skirt: that you find around yet another bodypart– as context. Each object is headless, sexless, eyeless, detached from the body. Each piece in Lexicon leads to another piece. These are not randomly chosen body parts. A willing eye can reconnect them without too much effort to Balthus, the painter of intimacy, desire, and uncanny tension. The action lies beneath the surface. In what is not shown. In the suggestion – the part of the body we do not see.
From the knot to the skin. From the clothed, the finish, to the unclothed, where the outfit begins. From what is on the clothing to what is underneath. From the robust to the vulnerable body. One cannot exist without the other.
Sometimes the scale of the images corresponds to reality: the knot, the legs, the sourdines, the soap. Full stop. Sometimes the images are slightly too large: the skirt, the boot. Exclamation mark. Sometimes much too large: the hands, the ear, the braid, the peanuts. Question mark.
Next to Balthus' knot, another work leads to the exotic world of another misguided artist friend of Paul Casaer: Paul Gauguin. That work is called Donkey Milk. In the (black, wooden, bas-relief) leaves, in which the willing viewer recognises the flora of the French master's Tahitian period, there is a protruding quadruple holder for white donkey milk soap (donkey milk: Cleopatra bathed in it to rejuvenate herself). Those four pieces of soap placed one above the other seem as grotesque as the quadruple tie knot next to them.
At the very top, the exhibition seems to culminate in a muffled climax. Four sourdines continue to play with themes from the work: the girlish, the familial, the isolated, the verbalised and (the fifth sourdine, separate in the desk) the feeling.
These are the images and artists that haunt Paul Casaer. Fetish images. That semi-glossy surface (of the tie, that skirt, those boots) looks like polished leather. The material conveys a quiet power that is also reflected in the not-quite-black black of this suggestive lexicon. It is reminiscent of Casaer's earlier work. Work such as The Picnic, for example, created a good twenty years ago, with those innocent white caps on the heads of the young exotic girls in short white skirts, short red blouses and long white stockings under fluttering white suspenders. Once again, this work touches on controversy without being controversial. Once again, this work fits into traditional genres without being traditional. The seductive freedom of childhood comes across as a melancholic longing, a search for lost happiness.
Reader. Caress these wooden sculptures with your eyes. Place your senses in the artist's hands and think of the patient sawing, milling and sanding of these sculptures. Consider how the technique of bas-relief, with its shallow depth, requires visual adjustments that make the image realistic again. It is the movements of his hand and his tools that help determine the curves and contours. Think of the bond between the work and the artist in conceiving, realising and exhibiting these sculptures. Feel the nuances in the paint layer as painstaking work with brush and sandpaper.
Reader. Come and take on this work with the same shamelessly bold daring, curiosity and overconfidence, and with the same sense of wonder. View it as a riddle, straight up. Look at it like Balthus, like Gauguin, like Casaer – like a grown-up child.
Be yourself.
Pieter Van Bogaert, 2026
Lezer.
Midden in deze tentoonstelling van Paul Casaer staat een werk dat luistert naar de naam Le nœud de Balthus – de knoop van Balthus. Niet iedereen weet dat Balthus met een zelf bedachte dasknoop een plaats in de modegeschiedenis verdiende en niet iedereen kent de reputatie van Balthus als kunstenaar. Dat is niet erg. Wat hier telt is de knoop.
De knoop van Balthus maakt de das kort en dik. Om dat te bereiken legde Balthus maar liefst vier knopen over elkaar. Het resultaat is op het clowneske af: deze das laat zich dragen met zelfvertrouwen. Met persoonlijkheid. De knoop van Balthus is als een bas-reliëf op het lichaam: een statement van de drager die er ook de maker van is. Het statement van Paul Casaer is dit bas-reliëf waarin het lichaam quasi volledig verdwijnt: geen hoofd, geen romp, geen armen en benen. Alleen dat stukje nek van de paspop. Dan wordt die knoop een strop – de strop van Balthus.
Paul Casaer maakt zijn bas-reliëf in hout, zwart geschilderd, net zoals de andere werken in deze tentoonstelling die luistert naar de naam Lexicon. Een lexicon, dat is een woordenlijst. Elk werk in dit lexicon is drager van een betekenis, zoals een woord. Al die werken samen vertellen een verhaal (vroeg of laat).
In de zijkamer staat een werk van metaal, ook zwart geschilderd. Daar is de titel Studiolo. Dat is een oud Italiaans woord voor een studeerkamer. Je kan de studiolo al zien vanop de straat, net zoals de keuken – het laboratorium van de kok – in het restaurant wat verderop. Je kan het ook terugvinden in de intarsia – het inlegwerk in hout – van Francesco di Giorgio of in de schilderijen van Vittore Carpaccio en Antonello da Messina met telkens een heilige omringd door zijn werktuigen: een opengeslagen boek, een passer, een kandelaar. In de Studiolo van Paul Casaer zijn alle objecten gemaakt van standaard metalen platen. Hij gebruikt ze als bestaande letters in een systeem. Dat is helemaal anders met de beelden in zijn Lexicon, die allemaal door de kunstenaar uit hout werden gesneden. Als die nieuwe beelden woorden vormen in een lexicon, dan zijn de instrumenten en voorwerpen in de werkkamer de grammatica. Als het bas-reliëf het beeld is, dan is de studiolo de achterkamer. De sleutel tot het werk zit achter de muur. De studiolo en het lexicon: de achter- en de voorkant; het harde metaal en het zachte hout; het rationele en het sensuele; het werk en het resultaat.
Lexicon verzamelt gefragmenteerde lichamen, op zoek naar een context: handen, een voet, benen, een oor, vlechten. Een rokje: wat je vindt rond alweer een ander deel van het lichaam – als een context. Elk object is er een zonder hoofd, zonder geslacht, zonder ogen, los van het lichaam. Elk stuk in Lexicon leidt naar een ander stuk. Dit zijn geen willekeurig gekozen lichaamsdelen. Een gewillig oog kan ze met niet te veel moeite opnieuw verbinden met Balthus, de schilder van het intieme, het verlangen, de unheimliche spanning. Het gebeuren zit in het onderhuidse. In het niet getoonde. In de suggestie – het deel van het lichaam dat we niet zien.
Van de knoop naar de huid. Van het geklede, de afwerking, naar het ontklede, waar de outfit begint. Van wat op de kleding zit, naar wat eronder zit. Van het robuuste naar het kwetsbare lichaam. Het ene bestaat niet zonder het andere.
Soms komt de schaal van de beelden overeen met de werkelijkheid: de knoop, de benen, de sourdines, de zeep. Punt. Soms zijn de beelden iets te groot: het rokje, de laars. Uitroepteken. Soms veel te groot: de handen, het oor, de vlecht, de pinda’s. Vraagteken.
Naast de knoop van Balthus leidt een ander werk naar de exotische wereld van nog een foute kunstenaarsvriend van Paul Casaer: Paul Gauguin. Dat werk heet Donkey Milk. In de (zwarte, houten, bas-reliëf) bladeren waarin de gewillige kijker de flora in de Tahitiaanse periode van de Franse meester herkent, zit een naar voor stekende vierdubbele houder voor witte ezelinnenmelkzeep (ezelinnenmelk: Cleopatra baadde erin om te verjongen). Die vier boven elkaar geplaatste stukken zeep lijken even grotesk als die vierdubbele dasknoop ernaast.
Helemaal boven lijkt de tentoonstelling uit te monden in een gesmoord orgelpunt. Vier sourdines spelen verder met thema’s uit het werk: het meisjesachtige, het familiale, het geïsoleerde, het verwoorde en (de vijfde sourdine, apart in het bureau) het gevoel.
Dit zijn de beelden en kunstenaars die Paul Casaer achtervolgen. Fetisjbeelden. Dat halfglanzende oppervlak (van de das, dat rokje, die laarzen) lijkt wel van opgepoetst leer. Het materiaal is drager van een stille kracht die ook terugkeert in het net niet zwarte zwart van dit suggestieve lexicon. Het doet denken aan ouder werk van Casaer. Aan werk als The Picnic bijvoorbeeld, goed twintig jaar geleden, met die onschuldige witte kapjes op de hoofden van de jonge exotische meisjes met korte witte rokjes, korte rode bloesjes, lange witte kousen onder wapperend witte jarretelles. Opnieuw komt dit werk uit bij de controverse, zonder controversieel te zijn. Opnieuw past dit werk in traditionele genres zonder traditioneel te zijn. De verleidelijke vrijheid van de kindertijd komt als een melancholisch verlangen, als een zoeken naar verloren geluk.
Lezer. Streel met uw oog over deze houten beelden. Leg uw zintuigen in de hand van de kunstenaar en denk aan het geduldige zagen, frezen, schuren van deze beelden. Bedenk hoe de techniek van het bas-reliëf met haar geringe diepte vraagt om visuele aanpassingen die het beeld opnieuw realistisch maken. Het zijn de bewegingen van zijn hand en zijn instrumenten die mee de rondingen en contouren bepalen. Denk aan de band tussen het werk en de kunstenaar bij het bedenken, realiseren en exposeren van deze beelden. Voel de nuances in de verflaag als monnikenwerk met borstel en schuurpapier.
Lezer. Kom en neem dit werk met dezelfde onbeschaamd brutale durf, nieuwsgierig en overmoedig, en met dezelfde zin voor het wonderlijke. Bekijk het als een raadsel, recht voor uw raap. Kijk zoals Balthus, zoals Gauguin, zoals Casaer – zoals een volgroeid kind.
Wees uzelf.
Pieter Van Bogaert, 2026